ارشد - نمونه پایان نامه

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینیداشکال 1-1 و 1-2کروکی های خانه صارمی ………………………………………………………………………………16
اشکال 1-3 تا 1-5 کروکی های خانه صارمی……………………………………………………………………………….17
اشکال 1-6 تا 1-8.کروکی های خانه صارمی……………………………………………………………………………….18
اشکال 1-9و 1-10معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………….24
اشکال 1-11 و 1-12 معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………25
اشکال 1-13 و 1-14 معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………26
اشکال 1-15 و 1-16معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………27
اشکال 1-17 تا 1-19معرفی مبلمان خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………………………28
شکل 1-20ارسی های خانه قزوینی ها…………………………………………………………………………………………29
اشکال 1-21تا 1-26معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان…………………………………………………………….38
اشکال 1-27 تا 1-32 معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان…………………………………………………………..39
اشکال 1-33 تا 1-36معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان……………………………………………………….40
اشکال 1-37 تا 1-43معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان………………………………………………………..41
اشکال 1-44 تا 1-48معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان………………………………………………………….42
اشکال 1-49 تا 1-54معرفی فضاهای خانه های معاصر اصفهان…………………………………………………………..43
اشکال فصل دو
شکل 2-1معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………………………45
شکل 2- 2 معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………………………………….47
اشکال 2-3 تا 2-5معرفی خانه تاریخی قزوینی ها…………………………………………………………………………48
اشکال 2-6 تا 2-8 معرفی خانه تاریخی قزوینی ها………………………………………………………………………….49
اشکال 2-9 تا 2-11معرفی خانه تاریخی مصورالملکی…………………………………………………………………….51
اشکال 2-12 تا 2-14معرفی خانه تاریخی مصورالملکی…………………………………………………………………..52
اشکال 2-15 تا 2-18معرفی خانه تاریخی نجفی…………………………………………………………………………..53
اشکال 2-19 تا 2-22معرفی خانه تاریخی نجفی…………………………………………………………………………..54
اشکال 2-23 تا 2-25معرفی خانه تاریخی شیخ الاسلام…………………………………………………………………..55
اشکال 2- 26 تا 2-28معرفی خانه تاریخی شیخ الاسلام…………………………………………………………………..56
اشکال 2-29 و 2-30معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان،حیاط و ایوان………………………………………….58
شکل 2-31 معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان، اتاق……………………………………………………………….59
شکل 2-32معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان، تالار……………………………………………………………….60
شکل 2-33معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان، حیاط خلوت……………………………………………………..61
اشکال 2-34 و 2-35معرفی فضای ورودی در خانه های تاریخی…………………………………………………………62
شکل 2-36 معرفی فضای ورودی در خانه های تاریخی……………………………………………………………………63
اشکال 2-37 و 2-38معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………64
شکل 2-39معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان ……………………………………………………………………..66
اشکال 2-40 تا 2-43تحلیل فضاهای خانه های تاریخی……………………………………………………………………67
شکل 2-44معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………………….69
شکل 2-45معرفی فضاهای خانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………………72
اشکال 2-46 و 2-47فضای باز……………………………………………………………………………………………….73
اشکال 2-48 تا 2-50فضای پوشیده………………………………………………………………………………………….74
اشکال 2-51 و 2-52فضای بسته……………………………………………………………………………………………75
شکل 2-53 بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………………77
شکل 2-54بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………………78
شکل 2-55بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………………79
اشکال 2-56تا 2-57بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………….80
شکل 2-58بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………………81
اشکال 2-59 تا 2-61بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………82
اشکال 2-62 و 2-63بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………….83
اشکال 2-64 و 2-65بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………….84
اشکال 2-66 تا 2-68بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………85
اشکال 2-69 و 2-70بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………….86
اشکال 2-71 تا 2-74بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………87
اشکال 2-75 تا 2-77بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان ………………………………………………………..88
اشکال 2-78 تا 2-84بررسی نور درخانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………89
اشکال 2-85 و 2-86بررسی رنگ و نقش در خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………..90
اشکال 2-87 و 2-88 بررسی رنگ و نقش در خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………..91
اشکال 2-89 و 2-90بررسی رنگ و نقش در خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………..92
شکل 2-91بررسی تناسبات در خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………………………93
شکل 2-92بررسی تناسبات در خانه های تاریخی اصفهان………………………………………………………………..96
شکل 2-93بررسی تناسبات در خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………………………….97
اشکال 2-94 و 2-95بررسی تناسبات در خانه های تاریخی اصفهان…………………………………………………..98
اشکال 2-96 تا 2-101بررسی تناسبات در پلان خانه های تاریخی اصفهان……………………………………………103
اشکال 2-103 تا 2-106کف در معماری داخلی خانه های تاریخی…………………………………………………..106
اشکال 2-107 تا 2-112کف در معماری داخلی خانه های تاریخی…………………………………………………..107
اشکال 2-113 تا 2-115سقف در معماری داخلی خانه های تاریخی………………………………………………….108
اشکال 2-116 تا 2-119سقف در معماری داخلی خانه های تاریخی………………………………………………….109
اشکال 2-120 تا 2-123سقف در معماری داخلی خانه های تاریخی………………………………………………….110
اشکال 2-124 تا 2-127دیوار در معماری داخلی خانه های تاریخی…………………………………………………..111
اشکال 2-128 تا 2-131دیوار در معماری داخلی خانه های تاریخی…………………………………………………..112
اشکال 2-132 تا 2-138دیوار در معماری داخلی خانه های تاریخی ………………………………………………….113
اشکال 2-139 و 2-140دیوار در معماری داخلی خانه های تاریخی…………………………………………………..115
شکل 2-141بیان شماتیک مراحل تشکیل فضاهای باز و پوشیده و بسته از توده حجمی………………………………116
شکل 2-142اتوود آستانه ورودی : مکانی برای مکث و عبور……………………………………………………………121
شکل 2-143گسترش فضای باز و پوشیده در فضاهای بسته خانه………………………………………………………..122
اشکال 2-144و 2-145طراحی حیاط در خانه های معاصر………………………………………………………………123
اشکال 2-146و 2-147طراحی فضای پوشیده در خانه های معاصر……………………………………………………124
اشکال 2-148 تا 2-150اتوودهای طراحی برای خانه معاصر……………………………………………………………125
شکل 2-151اتوودهای طراحی برای خانه معاصر………………………………………………………………………….126
شکل 2-152اتوودهای طراحی برای خانه معاصر………………………………………………………………………….127
شکل 2-153اتوودهای طراحی برای خانه معاصر………………………………………………………………………….128
شکل 2-154اتوودهای طراحی برای خانه معاصر………………………………………………………………………….129
شکل 2-155اتوودهای طراحی برای خانه معاصر………………………………………………………………………….130
اشکال 2-156 تا 2-158اتوودهای طراحی برای خانه معاصر…………………………………………………………..132
اشکال فصل سه
اشکال 3-1 و 3-2تصاویر خانه جلفا………………………………………………………………………………………..135
اشکال 3-3 تا 3-5 تصاویر خانه جلفا……………………………………………………………………………………….136
اشکال 3-6 تا 3-9 تصاویر خانه جلفا……………………………………………………………………………………….137
اشکال 3-10 تا 3-12 تصاویر خانه کامرانیه……………………………………………………………………………….138
اشکال 3-13 تا 3-16تصاویر خانه کامرانیه……………………………………………………………………………….139
اشکال 3-17و 3-18 تصاویرمجموعه شوشتر نو…………………………………………………………………………..140
اشکال 3-19و 3-20 تصاویرمجموعه شوشتر نو…………………………………………………………………………..141
اشکال 3-21 و 3-22 تصاویرمجموعه شوشتر نو………………………………………………………………………….142
شکل 3-23 تصاویرمجموعه شوشتر نو………………………………………………………………………………………143
شکل 3-24چشم انداز داخلی مسجد ریاض……………………………………………………………………………….144
شکل 3-25اسکیس های اولیه برای طراحی فضاها حول حیاط مرکزی…………………………………………………145
اشکال 3-26و 3-27مجموعه شهرک فوهایس……………………………………………………………………………146
اشکال 3-28و3-29مجموعهشهرکفوهایس……………………………………………………………………………147
اشکال 3-30 تا 3-32مجموعه سلطان قاری……………………………………………………………………………….148
اشکال 3-33 تا 3-35 مجموعهمسکونی البیت……………………………………………………………………………149
اشکال 3-36 تا 3-39چشم انداز داخلی خانه طاحونی………………………………………………………………….150
اشکال 3-40 و 3-41خانه هالاوا……………………………………………………………………………………………151
اشکال 3-42 تا 3-44 خانه هالاوا…………………………………………………………………………………………..152
اشکال 3-45 تا 3-50خانه هالاوا…………………………………………………………………………………………..153
اشکال فصل چهار
اشکال 4-1 تا 4-6معرفی سایت…………………………………………………………………………………………….160
اشکال 4-7 تا 4-12 معرفی سایت………………………………………………………………………………………….161
اشکال 4-13 تا 4-17معرفی سایت………………………………………………………………………………………..162
شکل 4-18نقشه اصفهان قدیم……………………………………………………………………………………………….163
شکل 4-19منظره چهارباغ در اواخر دوره صفوی…………………………………………………………………………164
شکل 4-20عمارت های اطراف خیابان چهارباغ…………………………………………………………………………..165
شکل 4-21مادی نیاصرم و ارتباطش با خیابان چهارباغ و رودخانه زتده رود……………………………………………167
اشکال 4-22 تا 4-24مادی نیاصرم…………………………………………………………………………………………168
فهرست نمودارها
فصل دو
نمودار 2-1 تا 2-3ارتباط فضاهای داخلی…………………………………………………………………………………..65
نمودار 2-4 تا 2-7ارتباط عملکردها…………………………………………………………………………………………68
نمودار 2-8انواعگونههایپروخالیدرفضاهایخانههایتاریخیاصفهان…………………………………………….70
نمودار 2-9ارتباطفضاهایباز،پوشیده،بستهدرجبههجنوبیخانهشیخالاسلام…………………………………………75
نمودار 2-10 و 2-11ارتباطاتفضاییهشتی…………………………………………………………………………….116
مقدمه
خانه به عنوان مامن آسایش و امنیت، اولین و مهم ترین مکان رشد و شکل گیری هویت آدمی است. مکانی استوار و قابل اتکا که علاوه بر قابل سکونت بودن و تامین آرامش و آسایش جسمی باید قادر باشد نیازهای روانی و معنوی اشخاص را نیز تامین کند. فضایی با قواره های انسانی، جایی برای تعمق و تامل و پناه روح انسان.
پژوهش در مورد موضوع ” خانه معاصر و طراحی داخلی فضاهای آن”از آن جهت برای نگارنده اهمیت یافت که علیرغم نقش مهم خانه در تامین آرامش و ایجاد زیر ساخت حضور خلاق آدمی در فعالیت های گوناگونش، معماری و طراحی معاصر سرزمینمان کمتر قادر به ارئه پاسخ فضایی مناسب به این نیاز مهم و مبرم است. لازم به ذکر است مخاطبان این پژوهش، مسکن حداقلی و طراحی و بهره بردن از فضاهای مختصر برای قشر کم در آمد جامعه نمی باشد و مخاطب و منظور اصلی، خانه هایی هستند که علیرغم صرف هزینه های زیاد مصالح و مواد و یا حتی تخصیص وسعت تقریبا زیاد برای آنها، فاقد ارزش ها و نیروهای شکل دهنده غنی در طراحی شان هستند و به این دلیل از تامین نیازهای معنوی و روحی و گاه حتی جسمی و فیزیکی ساکنان عاجزند. خانه هایی که از تنوع فضایی و عملکردی برخوردار نیستند، قابلیت بسط و ترکیب فضاها را در خود ندارند، درخود بسته اند و از چشم انداز و دید مناسب محرومند، خانه هایی که ارتباط با طبیعت و آسمان و نور و درخت در آنها به رویایی دور تبدیل گشته است و مملو از اشیا و مبلمان و وسایلی شده که گاه حتی نقش برقراری حریم و عرصه های فضاهای درهم این خانه ها را نیز به عهده گرفته اند!
دراین میان ساکنان و کاربران و حتی گاه طراحان به منظور پرکردن خلاء چنین ویژگی هایی، دست به تزئین ظاهری فضاهای داخلی به مدد رنگ و لعاب ها و پوشش های کاذب و بدون مفهوم زده اند و نام معماری داخلی بر این پاسخ نادرست خود برای فضا گذاشته اند! در طراحی بیشتر خانه های معاصر نه تنها تنوع و زیبایی بصری و غنای فضایی از طریق الهام و بهره جستن از نقش و نگاروهندسه وتناسبات ایرانی( که همه با بر پایه مفاهیم اصیلی چون ارتباط با طبیعت، فرهنگ، اقلیم، آیین و… طراحی شده اند) حاصل نگشته بلکه گاه سراسر پوشیده می شوند از عناصر و فرم های بیگانه، عناصری مانند سرستون ها، نقش ها و فرم ها و نقش برجسته های تمدن ها و فرهنگ های کشورهای دیگر!! فرم ها و عناصری که در جای خود و در زمان خود معنا و مفهوم عمیق و صحیحی داشته اند لیکن در طراحی خانه معاصر ایران استفاده از آنها نامربوط به نظر می رسد.
اگر بپذیریم که خانه ظرف زندگی است، لازم است که این ظرف با مظروف خود هماهنگی داشته باشد. اگر ما ایرانیانی با تاریخ و تمدن و هویت و اقلیم و طبیعت و فرهنگ ایرانی هستیم، شیوه زندگی ما از این مفاهیم ملهم می شود، گرچه تغییرات و تحولاتی داشته است، گرچه تکنولوژی و فناوری های روز بر این شیوه زندگی تاثیر گذاشته است، اما با تمام این تحولات مظروف این ظرف هنوز ایرانی است، پس چرا این ظرف به بهانه مجلل شدن، شیک شدن، امروزی شدن و… مربوط به ناکجا آباد باشد و نه تنها برای زندگی مناسب نباشد و از آنجا که تبدیل به ملغمه ای از عناصر و فرم ها و نقش های اینجایی و آنجایی شده است، حتی برای نمایش هم جذاب نباشد!
مواردی که عنوان شد و بسیار موارد ریزتر و جزئی تر دیگر مربوط به خانه و طراحی داخلی معاصر آن و سلیقه و شیوه زندگی انسان معاصر، پژوهنده را بر آن داشت که سعی در یافتن راههایی برای بهبود این وضعیت، البته به سهم خود داشته باشد. از سویی دیگر مشاهده خانه های تاریخی این سرزمین ( در این پژوهش به طور اخص شهر اصفهان) با تمام ویژگی های والا و عظیمشان همواره این سوال را در ذهن نگارنده متبادر می کرد که چرا از معلمان ماهر و توانای گذشته خود نمی آموزیم؟!
مراد از شناخت گذشته بازگشت به گذشته نیست و آنچه از تزئینات و ظاهر معماری تاریخی می بینیم همۀ روح و اصالت نهفته در آنها نیست. آموختن از دانش بومی و طبیعت گرا و فرهنگ گرای سرزمینمان به منظور آموختن از ارزش ها و نیروهای شکل دهنده فضاها و معیارهای اصلی آنهاست.
این پژوهش تلاشی برای نزدیک شدن به پاسخ این پرسش هاست:
مفهوم سکونت و خانه و ارتباط شیوه زندگی با سازمان فضایی خانه چیست؟ فصل یک
ارزش ها، معیارها، شیوه ها و عوامل موثر در طراحی فضاهای غنی، متنوع، چندعملکردی، متناسب با شیوه زندگی عصر خود، در خانه های تاریخی اصفهان چیست؟ فصل دو
طراحان و معماران معاصر چگونه با شناخت معماری تاریخی، موفق به طراحی مناسب خانه معاصر شده اند؟ فصل سه
چگونه می شود با شناخت تعریف شده ها، تعریف دوباره آنها بر اساس شیوه زندگی و فناوری های معاصر و افزودن بر غنای آنها و بهره جستن از خلاقیت در معماری، می توان از معیارهای طراحی و معماری داخلی خانه های تاریخی اصفهان برای طراحی خانه معاصر در این شهر بهره برد؟ فصل چهار
فصل مقدماتی
بیانمسأله:
اولینومهمترینمکانرشدانسان،خانهوکاشانهاوست. خانهمامنآسایشوامنیتوتعاملروحوجسمآدمیاست. هنگامیزندگیباتمامابعادشدرخانهشکوفامیشودکهامکانتحققتجربههاییگوناگونبرایحضورانساندرفضافراهمشود. افراددرونخانه،باهمجمعمیشوند،خلوتمیکنند،باطبیعتمحشورمیشوند،بهفعالیتهایفردیوگروهیمیپردازندوبهقلمروهایخصوصیوعمومینیازدارند. سازماندهیسیالفضاوایجادکیفیتهایمختلفبرایهریکازخردفضاهایخانه،اینامکانرابرایبشرمیسرمیسازدکهانواعاحساسفضاییازقبیلخلوت،جمع،خصوصی،شخصی،تاریک،روشن،باز،بسته،صمیمی،باشکوهو…رادراینفضاهاوترکیبهایحاصلازآنهادرکنمایدواحساسکندروحشپناهگرفتهویابهگشایشیدستیافتهاست.
حالآنکهدردرونخانههایامروزمااینتنوعفضاییحضورپررنگیندارد. ساماندهیثابتفضاهایخانهومحدودنمودنآنهاوتخصیصعملکردخاصبهفضاهایمحدودازدلایلعدمحضورچنینتنوعیدرونفضاهایخانهاست. بادرنظرگرفتنمبلمانثابتبرایهرمکان،کهآنراتنهاوتنهاپاسخگوییکعملکردخاصمینماید،امکانتجربههایمختلفحسیودرکیازانواعفضاهایخانهایرانیرختبربستهاست. سازمانیابیخلاقفضادرمعماریخانه،درارتباطمتقابلباشیوهزندگیشکلمیگیرد. شیوهزندگیدروسیعترینمفهوموکاربردشتماملحظههاوفعالیتهایزندگیراشاملمیشود. فعالیتهایانسانایرانیعصرحاضرمختلفومتنوعاستونیازبهبستروعرصهایمناسببرایانجاموتجربهآنهادارد.
بهدلیلعدمتوجهبهشیوهزندگیونیازهایانسانایرانیمعاصروطراحیفضاهاییکهبااستفادهازمبلمانثابت،تنهابهیکعملکردبازمانهایخاصاستفادهمحدودشدهاند،اینبستردرحالحاضربهتعدادیسازماندهیفضاوفرممحدودتقلیلیافتهاست. حالآنکهمعماریایرانیدرهمهاعصارباچندزمانیفضا،چندعملکردیبودن،چندارزشیبودن،خلوص،سبکی،سنگینی،شفافیتو… همراهبودهاست. اینتواندرمعماریایرانازطریقطیفگستردهایازحریمهایفضاییوفضاهایبینابینیمیسرمیشدهاست.
دغدغهاصلیپژوهشگردراینپروژه،طراحیداخلیخانهمعاصردراصفهان،باآموختنازساماندهیدرونخانههایتاریخیاصفهاناست. بهنحویکهباسازماندهیفضاهایداخلیومبلمانآنها،تنوعفضاییوعملکردیبرایانواعفضاهایخانهحاصلگرددوازاینطریقبهبودکیفیتدرونخانهمعاصر،میسرشود. درراستاینیلبهاینهدفابتدابایدشیوهزندگیانسانمعاصر،نیازهاوویژگیهایآن،ارتباطاینشیوهدرشکلگیریفضاهایمختلفخانه،تنوعفضاییموردنیازخانهمعاصر،ارتباطمبلمانوطراحیآنباچنینتنوعفضاییو… پرداختهشودوسپسبهچگونگیبسطفضاهایخانهوایجادعملکردهایمختلفبرایهرفضاازطریقمطالعاتانجامشدهارائهگردد. البتهدرمسیرمطالعهوطراحی،آموختنازمعماریگذشتهایراندرطراحیداخلیخانههاوراهکارهاییکهمنجربهساماندهیمناسبومتنوعفضاباتوجهبهشیوهزندگیانسان،برایارتقاءروحوجسمویشدهاست،بسیارراهگشاخواهدبود.
واژه های کلیدی: مفهوم سکونت، خلوت، حریم، تنوع فضایی، چندعملکردی بودن فضاها، عناصر و الگوهای داخلی خانه های تاریخی، ارتباط متداوم درون و برون، مسکن امروز، مبلمان داخلی، بسط و گسترش فضاها
پیشینهتحقیق/طرح:
شیوههایمواجههبامعماریایران،گوناگونودرمعرضتکویناست. مسلماستکهجلوههایفرهنگیچنینسرزمینپهناوریبافرهنگوتاریخیباشکوهرانمیتوانتنهاازیکبعدبررسیکرد،مطالعهراجعبهمعماریایران،برحسبزوایاینگاهمتفکرانومقولههایموردنظرآنان،درابعادمختلف،صورتپذیرفتهاست. لیکندراینمیان،مطالعاتانجامشدهراجعبهخانههایایرانیشاملمواردذیلمیباشد:
کتابها: 1- خانه،فرهنگ،طبیعت،محمدرضاحائری،اززاویهالگوشناسیوانسانشناسی،
2- آشناییبامعماریاسلامیایران،محمدکریمپیرنیا،اززاویهانسانشناسانه
3- الفبایسنتیمعماریخانهدریزد،رضاقزلباش،اززاویهگوناگونیبناهاوفضاهایشهریو…
پژوهشها: 1- لوحفشردهخانههایشهرابریشم،محمدرضاحائری،باروشهایگونهشناسی،انسانشناسی،معناشناسیمعماریایران، 2- پروژهتحقیقاتیاستفادهازالگوهایفضاییخانههایتاریخیبرایطراحیمسکنمعاصر،محمدرضاحائری
پایاننامهها: 1- سیرتحولخانهایرانیدردورهقاجار،کارشناسیارشدمعماری،علیرضامستغنی2- طراحیمسکنبهینه،کارشناسیارشدمعماری،شقایقمنتظرحجت 3- احیاءهویتمعماریایرانیدرمجموعهمسکونی،کارشناسیارشدمعماری،علیرضافرهنگی، 3- خانهشناسیمعاصرتهران،کارشناسیارشدمعماری،سولمازراستجو 4- بررسیپیشینهنشستندرایرانوطراحیمبلاتاقایرانی،سعیدهحیرانپور،کارشناسیطراحیصنعتیو…. همچنیندرخارجازمرزهایاینسرزمین،معمارانیهستندکهبهجایتقلیدهایبیهدفازفرمهاوعناصرمعماریغرب،بااتکابرمعماریبومیسرزمینخودوشناختتعریفشدههایمعماریخویش،برمیزاناینتعریفشدههاافزودهوالگوهایفضاییتازهتریرابهوجودآوردهاندوباطراحیمناسبعصرحاضر،بهشناختافزونترآدمیازخویشکمکنمودهاند. نمونههایموفقایننوعبرخوردبامعماریبومیوخودیرادرپروژههای ” حسنفتحی” معمارمصریو ” راسمبدران” معمارمعاصراردنیمیتوانمشاهدهکرد. لازمبهذکراستتاکنوننمونهپروژهایکهبهطوراخصبهمطالعهوطراحیداخلیخانهمعاصربانگاهبهساماندهیداخلیمعماریتاریخیایرانپرداختهباشد،توسطنگارندهمشاهدهنشدهاست.
اهداف کلیوتفصیلی:
هدفاینرساله،تلاشبرایرسیدنبهنوعیمعیاردرساماندهیداخلیفضایخانهمعاصراصفهاناست. بهگونهایکهبابسطفضا،امکانایجادتنوعفضاییحاصلگردد.
معماریتاریخیایرانپاسخاینتنوعفضاییرادرچندعملکردینمودنفضاهاوانعطافپذیریمبلمانوفضاهایگوناگون،یافتهاست. درتصورفضاییقومایرانی،درونخانه،اتاقهابهصورتفضاهاییهستندکهازطریقدیوارهاوسقفبسطمییابندوفضاییبستهمحسوبنمیشوند.براساسچنینتصوریازفضا،برایحضورآدمیامکانتجربههایگوناگونفراهمبودهاست. امکانتجربههایمتنوعفضایی،آدمیرابسطمیدادهاست. دراینشرایط،سازمانیابیفضا،زیرساختحضورخلاقآدمیرافراهممیآوردهاست. دراینشرایطامکانتماسآدمیباآسمان،هوایتازه،باد،درخت،نوروسایه،فراهمبودهاست. بهعلاوهانواعتجربههایفضاییبرایخلوتآدمیانوانواعتجربههایمعاشرتبراساسگونههایمختلفیازسازمانیابیفضادرونخانهنیزفراهمبودهاست.
دراینپروژهتلاشمیشود،بهبودکیفیاتفضاییداخلخانهازطریقایجادچندینعملکردوامکانتجربههایفضاییمتفاوتدرفضاهایخانهوبسطکیفیاینفضاهاباآموختنازمعماریتاریخیایرانصورتپذیرد.
درراستایرسیدنبهاینهدف،توجهومطالعهوبررسیمبلمانوعناصرمختلففضاهایمتنوعخانهباتوجهبهشیوهزندگیونیازهایانسانمعاصر،ضروریاست. لازمبهذکراستخانههایتاریخیموردمطالعهدراینپروژه،خانههایتاریخیاصفهانمیباشدوطراحیداخلیمسکنمعاصردراصفهانصورتمیگیرد.
فرضیهویاسؤالاتکلیدیتحقیق:
اینپژوهشدرجهتپاسخگوییبهاینپرسششکلگرفت :
چگونهمیشودبهکمکطراحیداخلیمناسب،بهبهبودکیفیاتفضایدرونخانهمعاصردستیافت؟
درمسیریافتنپاسخسوالاصلیپروژه،سوالاتدیگرینیزمطرحگردید:
مفهومسکونتبرایانسانمعاصرودرخانهامروز؟
چگونهمفاهیمآرامش،خلوت،فضاهایخصوصیو.. میتواندهمراههیجان،شکوه،رفتارهایاجتماعیو… همگیدریکخانهمعناشود؟
ارتباطسازمانفضاییوشیوهزندگیدرمعماریخانههایایرانچهبودهاست؟
تنوعفضاییچگونهدرخانههایتاریخیایرانحاصلشدهاست؟
کارکردفضاهایخانهایرانیبرچهاساسیبودهاست؟
ارتباطمتدوامعناصردرونوبرونفضاهایخانههایایرانچگونهحاصلشدهاست؟
عناصرمعماریداخلیهرفضادرخانههایایرانچگونهطراحیشدهاست؟
چگونهمعماریداخلیخانهمیتواندپدیدآورندهمحیطیباشدکهزندگیباتمامابعادشدرآنجریانداشتهباشد؟
نقشمبلماندرچندعملکردیبودنفضایخانهچیست؟
چگونگیتحققخلاقیتدرساماندهیخانهمعاصرایران؟
چگونگیاستفادهازمبلمانوعناصرمعماریدرطراحیداخلیبرایبهبودوتنوعفضاهایخانه؟
و….
لازمبهذکراستخانههایتاریخیعنوانشدهدراینپروژهبهطوراخص،خانههایاصفهانمیباشد.
فصل یک: روایت خانه و سکونت
مقدمه
سکنی گزیدن و سکونت کردن چگونه تعریف می شود؟ کدام نیازهای آدمی را تامین می کند؟ چه شرایطی را برای وی به وجود می آورد؟ با کدام مفاهیم در ارتباط است؟ چه عواملی بر تامین خلوت و حریم انسان تاثیر دارند؟
در جستجوی یافتن پاسخ این سوالات در بخش یک این فصل به بررسی مفهوم سکونت و سکنی گزیدن و بیان نیاز انسان به احراز هویت و اتصال به مکان و تعیین موقعیت به کمک تعیین قلمرو و حریم و سکونت کردن، پرداخته خواهد شد.
سکونت کردن، با احساس تعلق فضایی مرتبط است و این احساس برای آدمی اولین بار در خانه اتفاق می افتد، حال آیا خانه تنها سرپناهی برای حفظ انسان از عوامل طبیعی و برقراری مکانی برای تامین نیازهای بیولوژیک بشر است؟ ویا مفهوم خانه با بسیار موارد دیگر مرتبط است؟ چه ویژگی هایی مکان را از سرپناه صرف به خانه تبدیل می کند؟ در بخش دوم این فصل، به مضامین و معانی ارائه شده در مفهوم خانه، پرداخته خواهد شد. در مسیر شناخت این مفهوم، ویژگی های خانه های اولیه و تحولات آن ها در دوران مختلف بشریت، فرهنگ خانه، تعاریف خانه به صورت اجمالی بررسی می شود. پس از بررسی مفهوم سکونت و خانه در بخش یک و دو، در بخش سه از این فصل، تحولات سکونت و خانه در دوران معاصر بیان می شود ودر ادامه به صورت مختصر تحولات و تغییراتی که در معماری و شهرسازی اصفهان از زمان قاجاریه تا کنون رخ داده و بر تحولات مسکن تاثیر گذار بوده و هم چنین تغییرات خانه و مسکن در پی آن تغییرات، بررسی خواهد شد.
از آنجا که مبحث خانه به شیوه و نحوه زندگی بشر، بسیار مربوط است، در بخش آخر از این فصل، ارتباط شیوه زندگی، آداب و رسوم، فعالیت ها، فرهنگ و آیین های مردم، با سازماندهی فضاهای خانه بررسی می شود، که این بررسی توسط مصاحبه با ساکنین خانه های تاریخی و خانه های معاصر و تجزیه و تحلیل پاسخ های آن ها در ارتباط با زندگی و فضاهای خانه انجام شده و ارائه می شود.
در واقع در این فصل، به شناخت اولیه راجع به موضوع سکونت و خانه، تحولات سکونت و خانه و ارتباط خانه و شیوه زندگی پرداخته می شود و مقدمه ای برای شناخت مفاهیم فصل بعدی که مربوط به مبانی نظری پژوهش و نحوه آموزش از خانه های تاریخی برای طراحی خانه امروز است، می باشد.
بخش یک: سکونت
گفتار اول : درباره مفهوم مسکن و سکونت
سکونت کردن بیانگر پیوند و وصل آدمی به مکان و فضا است. آدمی با اتصال خود به نقاطی از فضا و مکان سعی در ایجاد حسی بیش ازفقط “بودن” در آن را دارد. تفاوت بودن، عبور کردن، گذر کردن، مکثکردن در یک فضا با سکونت در آن بسیار زیاد است و به نحوه و میزان این اتصال بستگی دارد. نیاز انسان به وصل بودن به یک فضا و مکان و قوی و محکم بودن این نوع اتصال، از نیاز وی به یافتن هویت بر فضا و مکان لامتناهی ونوعی احساس تعلق به آن، نشئت می گیرد. مفهوم سکونت اصطلاحی است که به وسیله نوربری شولتز مطرح می شود. وی اذعان می دارد: سکونت مفهومی بیش از قرارگرفتن سقفی بر بالای سر و به زیر پا آمدن چند متر مربعی زمین، دارد. وی در ادامه مفاهیمی که از سکونت استنباط می شود را در سه مورد شرح می دهد:
دیدار با دیگران به آهنگ داد و ستد تولیدات، اندیشه ها و احساسات، یعنی آزمودن زندگی به عنوان عرصه امکانات گوناگون
توافق با دیگران یعنی پذیرش مجموعه ای از ارزش های مشترک
یافتن موجودیت از طریق گزینش جهانی کوچک و از آن خود
وقتیواژهسکونت و سکنی گزیدن بهگوشمیرسدآنچهدرذهنجایمیگیردبدیهیوبینیازازتفسیربه نظر می رسد.هرچندازنظرگاههایمتعددتعاریفگوناگونیدربارهمفهوم آن،که همانادیرپا ترین رفتار بشر می نماید،عرضهشدهاست. البته هنوزاینپدیدهجایبحثبسیاردارد. تعاریفوتفاسیرمفهومسکنی گزیدندرظاهردرهمهدنیاکموبیشبهیکصورتاستامادرواقعنگاهجوامعوفرهنگهایمختلفبه این رفتار وپدیدهمتفاوتاستومفهومسکنی گزیدننیزدرطیتاریخبسیارمتحولشدهاست.
همهمیدانیمکهانساننخستینباردرغارزندگیمیکردوبرایتحققزندگیخصوصیازآنخارجگردید. آنچهازگذشتهتاآیندهاستمرارمییابدنحوهیسکونتکردنانسانبررویزمیناست. سکونتبیانگرپیوندیپُرمعنابینانسانومحیطمفروضمیباشدکهاینپیوندازتلاشبرایهویتیافتن،یعنیبهمکانیحستعلقداشتنناشیگردیدهاست. بدینترتیبانسانزمانیبرخودوقوفمییابدکهمسکنگزیدهودرنتیجههستیخودرادرجهانثبیتکردهباشد.
هایدگرازفیلسوفانیاستکهبه این مفهومتوجهخاصیمبذولداشهاست. ویضمناشارهبهمفهوممسکنبهمفهومسکونتکردننیزمیپردازد. درانگلیسیکهنوآلمانی،کلمهیساختن«bauen» یعنیسکونتواقامتکردندرمحلیخاص. مفهومساختنازنظرهایدگررادرسهچیزمیتوانشنید:
1. ساختنکهدرواقعهمانسکنیگزیدناست.
2. مکانیداشتنکهحالتانسانهایفانیبررویزمیناست.
3. ساختنبهمعنایسکنیگزیدنبهساختیمیانجامدکهکاشتنبرایچیزهایرشدیابندهانجاممیدهدویاساختنیکهساختمانهارابرپامیدارد.
ویدرتلاشخودبرایتوجیهچیستیمسکنوسکونت،بهلغتگوتیک «wunian» اشارهمیکندکهبهمعنیدرآرامشبودن،بهآرامشرسیدنودرآرامشماندناست. سکنیگزیدنبهمعنایدرآرامشقرارگرفتناست. ویژگیبنیادینسکنیگزیدنکهسکونترادرکلگسترهاشاشاعهمیدهد،نگهداریومحافظتاست. هایدگرمعتقداستکهکلمات «مسکن»، «حمایت»، «آزادی»،درابتدا (حداقلدرزبانآلمانی) یکیبودهاست. اینفیلسوفمعتقداستکهحیاتمادیومعنویانساندرخانهشکلمیگیردوجریانمییابد.
برایبشلار،مفهوم سکونت، قبلازهرچیزفضاومکانیدرونیاست. درونیبودنآندررابطهبابیرونآن،باکوچهوخیابان،رودخانهومزرعه،گسترههایبیرونیروستاوشهر،دریاوزمینوآسمانوسرانجامهمههستیمعناوارزشمییابد. ازدیدگاهاو،درشهرهای بزرگ کنونی مفهومواقعیسکنی گزیدندیگرمعناییندارد. ساکنانشهرهایبزرگ،درجعبههایرویهمزندگیمیکنند. خانهتخیلآدمیدرشهرریشهنمیدواند. خانهفقطافقیبودنراتداعیکردهوهمهاتاقها،گوشههاوفضایبستهدریکسطحقرارگرفته اند.
مارتینهایدگرنیزمعتقداستکه «انسانهایفانیهنگامیکهبسویدرونرومیکنند،خودشانراارزیابیمیکنند. وقتیبهخودمیآییموبهخودمیاندیشیم،ازچیزهابهخودبازمیگردیم،بدونآنکهماندمانرادرمیانچیزهاترککردهباشیم. رابطهانسانبامکانوبهتبعآنبافضادر واقع همان دیرینگیذاتیسکنیگزیدناوست».
نوربری شولتز سکونت را پیوندی پرمعنا بین انسان و محیط می داند و تلاش برای ایجاد این پیوند را ناشی از نیاز آدمی به احراز هویت می داند. سکنی گزیدن با مفاهیم کیفی آن از شروط مقدماتی انسان بودن است. هنگامی که به واسطه مکان هویت می یابیم، خود را پیشکش طریقی از هستی در جهان می کنیم. بدین ترتیب سکونت از ما و امکنه ما خواسته هایی دارد. از ما ذهنی بازطلبیده و از مکان ها می خواهد تا امکانات قابل ملاحظه ای را برای هویت بخشیدن ارائه نمایند.
بخش دو: خانه
گفتار اول : چیستی خانه
خانه فضایی چند بعدی است. در بعد نخست به محافظت انسان از کیفیات جوی محیط پرداخته و امکان زنده بودن در طبیعتی که بی سرپناه رها شده است برای وی فراهم می نماید، هم چنین از کیفیات جوی محیط چون نور و روشنایی و آسمان و هوا و طبیعت، برای بهبود وضع زنده بودن و زنده ماندن ساکنانش بهره جسته است. ولی بعد ویژه آن در این نهفته است که خانه تنها به محافظت و پدید آوری کیفیات جوی محیط اکتفا نکرده و با استفاده از همه پتانسیل های خود، فعالیت هایی که درونش جریان می یابد را معنا و غنا می بخشد و امکان برقراری زندگی را فراهم می کند، مفهومی که بسیار فراتر از زنده بودن و زنده ماندن است و این تفاوت بارز سرپناه و خانه را آشکار می نماید.
نوربری شولتز شرح این توانایی ها را چنین بیان می کند: خانه مکانی است که وقوع زندگی روزمره را درخود گرفته. زندگی روزمره معرف چیزی است که تداوم خود رادرهستی ما حفظ کرده و از اینرو همچون تکیه گاهی آشنا به پشتیبانی ما می نشیند. وظیفه اصلی هرخانه افشای جهان است نه به صورت گوهر و عصاره بلکه به شکل فراخوان یعنی در قالب ماده و رنگ، موضوع نگاری و گیاهان، فصول، آب و هوا و نور. البته خانه تنها به پدید آوری کیفیات جوی محیط اکتفا نکرده و می باید خلق و خوی آن فعالیت هایی که درونش جریان می یابند را نیز آشکار سازد. خانه جایی است که انسان خاطرات خود از جهان را در آن گرد آورده و آنها را با زندگی روزمره خود مرتبط می گرداند و بدین صورت خانه تبدیل به مکانی می گردد که پدیده ها پس از تغلیظ و تاکید در آن، به صورت نیروهای محیطی ظاهر می گردند.
لطیف ابوالقاسمی در بیان تفاوت خانه و سرپناه چنین می گوید: خانه جزء مسکن است ولی هر مسکنی خانه نیست. مسکن یعنی جایی که انسان سکونت دارد، بر این اساس سرباز خانه، خوابگاه، ادارات و… مسکن محسوب می شوند زیرا سکونت آدمی در بخشی از زمان زندگی در آنها رخ می دهد ولی خانه جایی است که خانواده در آن زندگی می کند، خانواده کوچکترین عنصر جامعه است و همیشه و در تمام ادوار دارای ارزش و مقام بوده و حریمی برای خود داشته . مقدس بوده است. حرمت همان ارزش و تقدس معنایی است و محرمیت یعنی این که دیگران به راحتی نمی توانند وارد خانه شوند.
استاد کریم پیرنیا در توضیح مفهوم خانه، ابتدا به بیان معنای واژه خانه در زبان فارسی می پردازد:
واژه خانه که امروز مصطلح است در گذشته به اتاق اطلاق می شده است. اتاق خصوصی را وستاخ یا گستاخ یا وثاق می نامیده اند. از واژه سرا به جای کلمه خانه در اصطلاح امروز استفاده می شده است.وی پس از بیان معنای این واژه به توضیح نحوه کارکرد صحیح خانه در گذشته ایران می پردازد، کارکرد مناسبی که از طراحی درست و مناسب آن نشئت می گیرد. وی طراحی درست خانه را به دلیل وقوف کامل معمار و طراح بر نیازهای مادی و معنوی انسان درون خانه، می داند و اینکه طراح از تمامی عوامل و امکانات طبیعی و غیر طبیعی بهره جسته تا پاسخ فضایی مناسبی برای وقوع زندگی در خانه بیابد و نه تنها مفهوم زندگی کردن را تاحد کارکرد زنده بودن تقلیل ندهد، بلکه آنرا با تدابیر مهندسی و هنرمندانه خویش غنا بخشد. توانایی ای که از نظر وی معماران ایرانی از آن به کفایت برخوردار بوده اند.
همانطور که از سخن بزرگان فلسفه و معماری، درباره خانه بر می آید، مفهوم خانه با مفاهیمی چون هویت، خاطرات، خلوت، آرامش، امنیت، محرمیت، خصوصی بودن و… عجین است. نقطه ای ثابت که فضای نامحدود اطراف را برای آدمی تبدیل به مکانی مسکون می گرداند و علاوه بر ارزانی داشتن امنیت بر آدمی، هویت وی را نیز محرز می کند.
با مساعدت گرفتن از خانه، دوستان جهان شده و جا پایی را که برای فعالیت در آن نیاز داریم برای خود فراهم می آوریم. زندگی جاری در خانه مبین نوعی تفاوت از دیدار یعنی دیدار محرمانه سکونت خصوصی می باشد. این دیدار بیشتر برمبنای عشق استوارگردیده تا آگاهی و توافق. عشق در واقع محرکه ای است که تماس مستقیم با پدیده ها را ممکن می سازد. فضاییت عشق بیش از در تصرف در آوردن بر پذیرا شدن استوار می باشد. از اینرو هنگام تحقق بخشیدن به سکونت خصوصی، به آزمون آنچه آرامش داخلی خوانده شده پرداخته ایم.
گفتار دوم: اجزایارتباطیخانه
هرخانه‌ایدارایعناصروپوشش‌هاییفیزیکیاستکهانسانراازمحیطپیرامونشجدامی‌نماید. وجودسقف،دیوار،جداکننده‌هاو…هریکبهگونه‌ایمانعبرقراریارتباطبابیرونازخودمی‌باشد. امابایددانستکهاین‌هادرظاهرجداکنندهبودهولیدرنهانمانعبرقراریانواعارتباطاتانسانبامحیطبیرونینمی‌باشند. انسانهیچ‌گاهنمی‌تواندارتباطاتمختلفومتنوعخودرابامحیطبیرونازخود،قطعنمودهوبهصورتموجودیتنهاوبی‌نیازازدیگرانزندگیکند. بنابراینانسانبرایادامه‌یزندگی،رشد،تعالیوپیشرفت،نیازبهداشتنارتباطاتیچندگانه‌دارد. فهمچیستیخانهمنوطبهدرکاینروابطاست. درواقعخانهبایدفضاییباشدکهبتواندارتباطاتاساسیوضروریانسانراتأمیننماید. مهم‌تریناینارتباطاتعبارتنداز:
1-2-2-1: ارتباطباطبیعت:
انسانبراینخستینبارخودرادردامنطبیعتیافته‌است. اجزایطبیعتمانندنور،آب،درختوچشم‌اندازهایبصریآنبهانساننیرو،شادابی،زندگیوبالندگیمی‌بخشد. انسانبدونطبیعتومنابعطبیعی،موجودیناقصاست. قطعارتباطباطبیعت،منجربهنابودیاومی‌شود. انسانبخشیازنیازهایفطریوروحیخودراازطبیعتتأمینمی‌کند. طبیعتبسیاریازاستعدادهایانسانراشکوفاوزندهمی‌کند.
ایجادسرپناهوساختخانهنبایدعاملجداییانسانازطبیعتشود. یکیازاجزایمهمخانهبایدفضاییباشدکهانسانبتوانددرآنفضاخودرادرطبیعتیافتهوبخشیازطبیعتوخصوصیاتآنمانندنوایدلنشینپرندگانو…دراینفضاجلوه‌گرشود. آب،درخت،مناظرطبیعی،چشم‌اندازهایکوخ،رودخانهو…می‌توانددرفضایخانهگنجاندهشدهبهگونه‌ایکهانساندرداخلخانه،خودرادردامنطبیعتببیند. ازآن‌جاکهطبیعتباسرشتوفطرتانسان،هم‌سووهم‌جهتاست،بسیاریازنیازهایفطریاودراینتعاملتأمینمی‌شود. خانهبایدبتواندباداشتنارتباطمناسبباطبیعت،جزئیازآنمحسوبگردد.
1-2-2-2: ارتباطباخود:
انسانبرحسبویژگی‌هایخاصخود،نیازبهتعاملوتفکردروجودخودداردوبایدفضاومحلیبرایخلوتباخودداشتهباشد. اوعلاوهبرنیازهایمعنویوروحی،نیازهایمادینیزدارد. فضاییکهبرایزیستانسانمهیامی‌شودبایدبتواندنیازهایجسمیاورانیزبرآوردنماید. وجودفضاهایخصوصیدرخانهمی‌تواندایننیازرابرطرفنماید. می‌گویندخانه،لباسوپوششدومانساناست.
1-2-2-3: ارتباطبااطرافیان (جامعه):
همان‌گونهکهگفتهشد،انسانموجودیفردینیستبلکهموجودیاست،اجتماعی. بنابراینیکیدیگرازابعادونیازهایهرانسان،نیازهایاجتماعیاوست،میلبهبرقراریارتباطبااطرافیان،دوستان،فامیلو…،خانهبایدآنچنانمحیطیباشدکهانسانبتواندباکمالآرامشواطمینانارتباطصحیحومناسبیرابااطرافیانخودبرقرارنماید،یعنینیاز‌هایفطریاجتماعیاودربسترخانوادهکهکانونآندرخانهاست،بهراحتیقابلتأمینخواهدبود. صله‌یرحموارتباطبافامیلوبستگانومیهمان‌نوازی،درچنینفضایایمنیمقدورخواهدبود.
بنابرایندرنظرگرفتنفضاهایعمومیدرخانهبهاینمنظورمی‌تواندمفیدباشد. درخانه‌هایقدیم،فضاهایاندرونیوبیرونی،وجودداشتهکهدارایاینعملکردبودهوفضاهایبیرونیدرواقعحلقهاتصالخانهبهجامعهمحسوبمی‌شدند.
1-2-2-4: ارتباطباخدا:
یکیازنیازهایاساسیانسان،نیازهایمعنویوروحیاوست. انساننیازمندبرقراریارتباطبانقطه‌ایاستکهبتواندمهم‌تریننیازاورابرطرفنماید. تأمیننیازهایروحیومعنویانسان،بهاوآرامشوآسایشهمیشگیخواهدداد. بهترینمکانیکهمی‌توانبابلند‌تریننقطه‌یهستیارتباطایجادنمود،خانه‌است. درمحیطیآراموخلوتمی‌توانخداراخواند. خانهبایدعاملیباشدبرایپیوستنانسانبهخداوند.
بهترینمحلخلوتکردنوتوجهیافتنبهتنهامعبودانسان،خانه‌است. درخانهاستکهمی‌توانخانه‌دلرابهاوپیوندزد. اصولاًخانهدرفرهنگما،دارایریشه‌یاسلامیوقرآنیاست. درسوره‌یونسآیه‌ی 87 خداوندخطاببهموسیوبرادرشمی‌فرماید: …وبرایخودخانه‌هاییفراهمآوریدوآن‌هاراقبلهقراردهیدونمازرااقامهنمایید. درروایاتمتعدددیگرینیزبرایخانهوزندگیدرآن،آدابوسنتیدرنظرگرفتهشدهاستازجملهاین‌کهبهتراستمحلیدرخانه،مختصبرقراریارتباطباخدادرنظرگرفتهشودومعمولاًرازونیازبااودرآنمکانصورتگیرد. امامششمفرمود: درخانه‌علی(ع) اتاقیبودنهبزرگونهکوچکبراینمازش. بنابراینخانهدرفرهنگ ایرانیاسلامی،معناییوسیعوگستردهداشتهومکانیقدسیمحسوبمی‌شود.. اصولاً «خانه‌یایرانی»محلیاستبرایتجلیفرهنگ،آدابورسومواعتقادات.
بخش سوم: تحولات سکونت و خانه دردوران معاصر
گفتار اول : مدرنیتهوتحولفرهنگخانه
انسانتاظهور «دورهمدرن»کهپیشرفتهایشگرفعلمپزشکیوبهداشترخندادهبود،مشکلیازنظرجانپناهنداشتزیراطبیعتباکشتارانسانهاازراهبیماریهایفراگیر،وحوادثطبیعی (سیل،زلزله،طوفان،آتشفشان،خشکسالیو ..) جمعیتانسانیراباتواناییهایبالفعلخودمطابقتوسازگارمیکرد. اماپیشرفتهایعلموتکنولوژیمدرنموجبافزایشجمعیتانسانیگردیدوروشهایسنتیدیگرکفایتنیازانسانبهمسکنوخانهراتامیننمیکرد. گسترششهرهاوشهرنشینیکهدرنتیجهانقلابصنعتیوتحولاتبعدازآنرخدادهبود،هرروزسرعتبیشتریپیداکردوفرایندشهرنشینیمدرن،الگویاجتماعیمتفاوتیازنظرمسکنوخانهسازیپیشروی «انسانمدرن»و «انسانمعاصر»نهاد. اماتحولاتمدرنیتهوتاثیراتآنبرالگویسکونتآدمیتنهامحدودبهبعدکمیافزایشجمعیتودرنتیجهافزایشخانههاوسکونتگاههایآدمینبود،بلکهالگویاجتماعیمتفاوتیازنظرمسکنوخانهسازیپیشرویانساننهادهشد. بدینترتیبمفهومومصداقخانهومحلسکونتجایخودرابه «واحدمسکونی»و «اسکان»دادندوالگویاجتماعیمتفاوتیازنظرمسکنوخانهسازیپیشرویانسانمدرننهادهشد.مهمترازآنمدرنیتهوفرایندهایشکیفیتخانهومسکنانسانمدرنومعاصرراشدیدامتاثرساخت.امادرکشورهایغیرغربیمانندایرانکهازتاریخوسنتطولانیبرخوردارندتحولاتمدرنیتهدرعینایجادتغییراتگستردهدرسبکزندگیمردمموجبتعارضاتگستردهباسنتنیزشدهاست. اینتحولاتوتعارضاترادرتمامسطوحووجوهزندگیوجامعهایرانوتمامجوامعغیرغربیکهدرمعرضتحولاتمدرنیتهبودهاندمیتوانمشاهدهکردودرامورعینیترمانندمسکناینوضوحبیشترنمایاناست.
همزمانباگسترشارتباطاتیکسویهباغربوتأثیرمعماریغرببرایران،خانههایمسکونیدچارتحولاتیشدندکهاینتحولاتدرطیمراحلمختلفوبهشکلهایگوناگونانجامگردیده،بطوریکهدربسیاریمواقعتناسبتاریخیوسنتیمابینفرهنگوخانهازمیانرفتهاستومعماریخانهبراساسپاسخگوییبهعملکردهایجدیدوحتیبامعرفیفضاهایجدیدازحیطهسنتیصرف، خارجشد.
خانوادهمسلمانایرانینیزشایدتحتتأثیراینتحولات،اینتغییراتراپذیرفت. اندرونیوبیرونیازخانههاحذفوخانهدرونگراشکلیبرونگرابهخودگرفت. مفهومحریمخصوصیعوضشدوفرزندانهرخانوادهطالباتاقمخصوصومنحصربهخودگشتند. نمادهاونشانههایخانهدگرگونشد،بطوریکهکمترمانندسابقبیانگرروحوفرهنگسنتیگشت.
اینتحولاتوتعارضاترادرتمامسطوحزندگیدرجامعهایرانوتمامجوامعغیرغربیکهدرمعرضتحولاتمدرنیتهبودهاندمیتوانمشاهدهکرد. درامورعینیترمانندمسکناینموضوعنمایانتراست. اولینموجمعماریمدرنچندویژگیداشت:
1. کوچکبودن 2.سادهبودن 3. حداکثراستفادهازفضا 4.فاقدنشانهورنگ 5.برمبنایتقسیمکارفضایی و عملکردی بودن
کشورایراننیزازموجاینتغییراتبینصیبنماند. درسالهای 1340-1330 بخشاعظمساکنانخانههایتاریخیواقعدرمراکزشهرهایایرانتخلیهشدند. درفرآیندشهرنشینیسریعمداخلهدولتبرایتأمینمسکندرشهرهاوکالاییشدنخانهمفاهیمقابلتأملی چونمسکنارزانقیمت،ساختنمسکنباعمرمفید 25 تا 30 سالوکوچکسازیپدیدآمدکهدستمایهسیاستتأمینمسکندرایرانشدند. ازاواخردهه 30 واوایلدهه 40 درونخانهبهشیوههایبنیادیدچارتغییرشدکهازجملهآنهامیتوانبطورخلاصهبهمواردزیراشارهکرد:
تغییردرقلمرواستقرارفضایبازوبستهدرمسیربهحداقلرساندناتصالفضایبازوبسته،آنهمبدونفضایواسطسرپوشیدهودوجبهه ایشدنفضاهایبسته
تغییر در میزان استفاده از فضاهای سرپوشیده در مسیر کاهش و حذف آنها
بی توجهی به مسیرها و میزان عبوری ها و گرایش به حذف فضاهای بینابینی
تغییراتصال و رابطه جزء فضاها
نامیدن فضاها بر اساس عملکردهای محدود
دوبعدی شدن و یکنواختی فضاهای بسته به لحاظ یکسان شدن ارتفاع فضاها
تغییردرقلمرو میزان اشیا در مسیر افزایش تعداد و نقش آنها در تعریف جزء فضاها
کاهش استفاده از زیرزمین و گرایش به حذف آن
غیرقابلاستفادهشدنفضایبام.
در ادامه به منظور فهم بهتر موضوع، به ارائه مطلبی از دکتر علی اکبر صارمی که راجع به تحولات اعمال شده بر خانه ایرانی و دلایل و معضلات آن است، می پردازیم. در این مطلب نویسنده با ارائه تصاویر و کروکی ها، تغییرو تحولی که بر خانه پدری خود طی نیم قرن (1300-1360) اعمال شده است را بیان می دارد.
شنیدن چنین مطالبی از زبان کسی که خود از معماران بنام و تحصیلکرده های این حرفه است و در خانه ای به سبک تاریخی زندگی کرده و تغییر و تحول آن را لحظه به لحظه لمس کرده، همراه با تصاویر تغییرات مرحله به مرحله خانه وذکر دلایل آن، ما را در درک بهتر موضوع یاری می دهد.
آغاز تحول در معماری ایران
درواقعجستجویافقهایتازهبرایایجادرفاهوراحتیدرزندگیروزمرهومعماریازدستاوردهایفرهنگغرباست. بهنمایشگاههایبرپاشدهدرپاریسولندنودرقرننوزدهمنگاهکنیدکههمهلوازمزندگیجدیددرآنهاعرضهمیشودوناصرالدینشاهنیزسفرهایخودبهپاریسازآنهاباشگفتیسخنمیگوید. اشیایخانگی،پارچهوپوشاکدیگرساختههاچشماوراسختگرفتهبودند.
درهمیندورانباوروداجناسغربیازقبیلمبل،میزنهارخوری،صندلی،تختخوابوغیره،خانههایایران،بهفضاهایثابتعملکردیهمچوناتاقخواب،اتاقپذیراییواتاقنهارخوریوغیرهنیازمندمیشوند.همینتغییرنقطهشروعیمیشودبرایگذرمعماریجدیدکهدرسالهایبعدسرعتبیشتریمی گیرد. سالهایپسازمشروطیتودورهپهلویاولرابه دلیلشروعتغییراتقانونگذاریوتأسیسمراکزجدیددولتیمیتواندورانورودبهعصرجدیدنامید.
معماریهمهمگامبااینتغییراتبه سویعملکردیشدنبیشترحرکتکرد. ایننوعتغییراترامیتواندورانعطفمعماریایراندرزمینهعملکردگرایینامید. درمدارسجدیدوساختمانهایدانشگاهتهرانوبناهایصنعتیومخصوصاًخانههایآپارتمانیکنارخیابانهایاصلینیزنیازهایرفاهیوتأسیساتجدید،معماریرابه سویعملکردیشدنسوقدادند.
تجربه خانه پدری
درطرحموضوعاتیهمچونخانهپدریویادکردنازخاطراتجذابگذشته،درغلتیدنبهچاهنوستالژیوحسرتگراییبهظاهرغیرقابلاجتنابمینماید. امابراینگاهبافاصلهمیبایستپردهضخیمخاطراترابهیکتورتازکتبدیلکرد.
خانهپدریکهازآنیادمیکنمنمونهخانههایسنتیدورانقاجاربودکهنمونههایآنرادرهمهجایایرانمیتواندید.حیاطیبااتاقهایدورتادور،بیرونیواندرونیجداازهمودالانیکهایندورابههموصلمیکرد. گویاپدردرسفریکهحوالیسالهای 1305 بهاصفهانکردهبود،ایوانآنراازروینمونههایاصفهانیبهخانهاجدادیخوددرزنجاناضافهکردهبود. البتهتفاوت بسیاراساسیهوایمعتدل و تقریبا گرم و خشکاصفهانباسرمایبیستدرجهزیرصفروچندمتربرفزمستانیزنجانرانبایدازنظردورداشت.
فرموفضایخانههاییچونخانهقدیمیمادرقرنهایمتمادیبدونتغییربرجاماندهبود. ولیدرزمانیخاصوبهدلایلیخاصاینتغییراتشروعشد. سرمایبیستدرجهزمستانوتوالتانتهایحیاطوحوضیخبستهوآبصفردرجهدرآبانبار،همگیبرایگذشتگانمااموریثابتوتغییرناپذیربودند. آیاآنانمتوجهسختیودشواریاینزندگینبودندیابه علتعادتبهچنیندشواریهایی،بیتفاوتازکنارشمیگذشتندوبهاموردیگرزندگیمیپرداختند؟
پدراوایلدهه 1330 اولینتغییررادراینزمینهانجامدادوتوالتودستشوییراازتهحیاطبهداخلمجموعهخانهآورد. امکاناتچنینتغییرینیزفراهمبود. زیرادیوارکلفتراهرویخانهمابهسهولتامکانجایدادنچنینفضاهاییراداشت. درآنسالهاتیرآهننیزداشتکمکمپیدامیشد. پدرجایخالیلولهکشیداخلیخانهراهمموقتاًباگذاشتنمنبعکوچکیدربالایدستشوییجبرانکرد. درآنسالهاچنیندستشوییهاییبامنبعبالایخودوسطلفاضلابدرپایینرایجبود. ساکنانخانههایقدیمیمعمولاًحداقلمصرفانرژیراداشتند،گرمکردنخانهمادرزمستانبامصرفزغالدرکرسیهاتأمینمیشدودرآشپزخانهنیزاجاقهاباهیزممیسوختند.
انبارزغالوهیزم،کهحجمزیادیداشتند،ازفضاهایاصلیآشپزخانههایانتهایحیاطبشمارمیآمدند. ورودنفتازسالحدودسال 1320 بهبعدوظهوربخاریهایلولهایفرگازودستیوالوروعلاءالدینوچراغخوراکپزینفتیتغییراساسیدیگریرادرفضاهایخانهایجادکرد. اینتغییردرسیستمسوختناگزیربودوازملزوماتزندگیشهریبشمارمیآمد. ارجحیتنفتبرزغالوهیزمبه قدریآشکاربودکهبلافاصلهجانشینیصورتگرفتوانبارهاخالیشدوآشپزخانهبهشکلدیگریدرآمد.
چندسالبعدحوضخانههمدستخوشتغییرشد. ازیکطرفسقفطاقضربیزیبایآنبه علتترکبرداشتنعوضشدوبهصورتسقفصافبااسکلتتیرآهندرآمدوازطرفدیگر،لولهکشیشهر،آبانباررابدوناستفادهکردوحوضخانهیگود،کهآبانباربرآنسوارمیشد،علتوجودیخودراازدستداد. ازآنجاکهچنینحوضخانههایییخچالطبیعیخانههادرتابستانبه شمارمیرفت،ظهوریخچالبرقیبهکلیآنراازعملکردگذشتهخودساقطکرد. اینحوضخانهازدههچهلبهبعدبهحمامخانگیتبدیلشدودراینراهآبگرمکننفتیوآبلولهکشیبهکمکآمدوخانوادهراازرفتنبهحمامبیرونبینیازکرد.
امابیشترینتغییریکهبافتکلیخانهرابرهمزد،وروداتومبیلبهخانهبودکهدراواخردههسیاتفاقافتاد. درورودیچوبیقدیمیباسکوهاییدردوطرفوکوبههاوگلمیخهایآن،بهدرفلزیبزرگیتبدیلشدکهپذیرایاتومبیلتازهواردبود. باپارکاینماشیندرحیاطبیرونیبهناچاربخشیازباغچهنیزازبینرفت. دراواخرسالهایدهه 1340 باظهورجاروبرقی و ماشین لباسشویی نیاز بهمستخدمدائم هم از بین رفت و در نتیجه اتاق مستخدم بهفضاهایخانهافزودهشد. درسالهایدههپنجاههمباپراکندهشدنفرزندانخانوادهکوچکشدوبیشازنیمیازخانهبدوناستفادهماندوسرنوشتغمانگیزیپیداکرد،چونباکوچپدرومادربهتهران،خانهیتیمماندوبارفتنآنهابهجهانباقی،سرانجامخانهبهفروشرفتودردههشصتتخریبشد.
گفتاردوم : مقدمه ای بر سیر تحول مسکن معاصر در اصفهان
معماری ایران و به تبع آن اصفهان در طی دوران های معاصر دستخوش تغییرات و تحولاتی بوده است. مسلما مسکن و خانه هم در جریان این تحولات، تغییراتی داشته، که از این تحولات تاثیر پذیرفته، در ادامه مروری مختصر بر سیر تحول مسکن معاصر در اصفهان داریم، دانستن این تغییرات و دلایل وقوعشان ما را در برطرف کردن مشکلات بوجود آمده در طراحی خانه معاصر یاری می رساند.
خانههایاصفهانازدورهیصفویهتادورهیمعاصربهدوگونهاصلیدیدهمیشوند :
الف) خانههایدرونگرا
دراینخانهها،حیاطمرکزینقشاصلیِسازماندهیبهبقیهفضاهاراایفامیکندومعمولاًدومحوراصلی،شمالی–جنوبیوشرقی–غربی،تعیینکنندهقرارگیریبقیهفضاهاهستند. استفادهازاینالگومعمولاًدرکلشهردیدهمیشود. تمایلبهحفظحریمهاونداشتنارتباطبصریفضاهایداخلبافضایشهریبیرونازخانه،جذابنمودنفضایزندگی،تفکیکفضاهایروزوشب،سازماندهیفضاهاتوسطحیاطهاو … ودریککلام: درونگراییویژگیمعماریخانههایایران (اصفهان) تاشروعدورهیمعاصراست .
ب) خانههایبرونگرا
درطراحیاینخانههافضاهایپُر (بهعنوانساخت) دریکسمتوفضایخالی (بهعنوانحیاط) درسمتدیگرویادراطرافآنواقعشدهاست. نمونههاییازخانههایقدیمیدورهصفویباحالتبرونگرادرمحلهیجلفامشاهدهمیگردد. دراواخردورهقاجارهمزمانباگرایشبهغرب،ساختخانههایبرونگرارواجیافت. ایننوعخانهسازیبهمعنایحذفحریمخانوادگینبودومعمولاًخانهدرزمیننسبتاًوسیعیساختهمیشدهکهحیاطبتوانددراطرافآنچرخشنماید. دراینخانههافضاهایعمومیوخصوصیازهمتفکیکمیشدند .
در دوره قاجاریه همزمانباگسترشارتباطاتیکسویهباغربوتأثیرمعماریغرببرایران،خانههایمسکونیدچارتحولاتیشدندکهاینتحولاتدرطیمراحلمختلفوبهشکلهایگوناگونانجامگردید: درمرحلهاولدردورهیقاجاریه،اینتأثیراتبیشتردرظاهربنا (تزئینات،شکلدروپنجرهو…) انجامگرفتوتنهادرچندبنایخاصفرمپلانبناهامتحولشد، (مانندبیرونیخانهعطاءالملکدهش،خانههنرمندان ….)
دردورهپهلویاول،همزمانبارواجحضورمهندسانایرانیتحصیلکردهدرغرب،مانندوارطانهوانسیانو … دربخشساختمانهایمسکونی،معماریخانههابراساسپاسخگوییبهعملکردهایجدیدوبافضاهاییچونحمام،سرویسبهداشتی،اتاقپذیراییواتاقخوابو … شکلگرفتومعماریمسکونیازحیطهسنتیصرفخودخارجشد. درایندورهباتغییروتحولاتیکهدرشهراصفهانوباخیابانکشیهاو … اتفاقافتاد،نوعیمعماریمسکونیپدیدآمدکهنماهاوتراسهایاصلیآنروبهگذرهاوخیابانهاطراحیشدند. نمونههاییازایننوعمعماریمسکونیدربرخیگذرهایباقیماندهازدورهیپهلویاولاصفهانبهچشممیخورد .
دردورهیپهلویدومهمراهباگسترششهرنشینیوافزایشجمعیت،شکلهایگوناگونیازسکونتبهصورتمجتمعهایمسکونی،آپارتمان،خانهویلایی،کپروحاشیهنشینیظاهرگردید. درایندوره،فرموالگویسنتیمسکندرونگرابهصورتحیاطمرکزیکنارگذاشتهشدوبهدلیلسرعتاجراوسهولتوگرایشبهمعماریمدرندرکلدنیا،وجودمصالحوتکنولوژیجدیدساختوساز،معماریمدرنجایگزینمعماریسنتیگردیدوبرونگراییجایدرونگراییراگرفت. ساختوسازواحدهایمسکونیغالباًبراساسضوابطشهرداریبهصورتیکطرفساخت،یکطرفحیاط (60 درصد– 40 درصد) انجامشدودرمعماریاینخانههامسائلیچونفرهنگ،اقلیم،روابطاجتماعی،شیوهزیستاستفادهکنندگاندرنظرگرفتهنشدند. بههمینجهتاستفادهکنندگانومردمبااضافهکردنعناصریسعیدرانجامتغییراتاینمعماریکردند. بهطورمثالبانصبپردههایضخیم،جلویدیدبهداخلپنجرههایوسیعروبهگذرراگرفتند،تابهمحرمیتفضاهایقبلیبرسندو … بهطورکلیدرایننوعمعماری،نوعیناهماهنگیبافرهنگبهچشممیخوردودراکثرمواردازاینخانههابهعنوانسرپناهاستفادهمیشود،تاجایآرامش. جریانبسازوبفروشیوسودآوریمسکننیزازدورهیپهلویدومرواجیافت. درایندورهعمدتاًدرپلانساختمانها،هالمرکزی،نقشسازماندهیبقیهفضاهاراایفامیکردوبقیهفضاهانسبتبهآنجانماییمیشدند . البتهدرایندوره،برخیمعمارانوطراحاناقداماتیدرجهتایرانیکردنِمعماریمدرنانجامدادند.
دردورهیانقلابنیزهرچندگرایشورویکردبهفرهنگایرانی–اسلامیوریشههامطرحگردیدونمونههاییازمسکنباتوجهبهاینگرایشساختهشدند،اماگرایشعمدهدرساختمسکن،رویکردبهتحولاتغرببودبااینتفاوتکهمصالحوسطحتکنولوژیساختوسازدرایرانپابهپایغربپیشنرفتوغالباًکپیبرداریناقصیازمعماریمسکونیغربصورتگرفتومعماریمسکونیاصفهان،تابعسبکهایرایجدرغربباچندسالفاصلهوتأخیرنسبتبهغربوتهرانبود. بهطورمثالدرپیرواجگرایشهایپستمدرنو … درغرب،معماریرومیسازدراصفهانرایجگردید. دردهههفتادباافزایششدیدقیمتزمینروابطفضاییجدیدیجایگزینالگویقبلیگردیدکهدربیشترمواردمبتنیبرجداسازیفضاهایعمومیازخصوصیاست. آشپزخانهیباز (open) محصولایندورهمیباشد .
بخش چهارم: خانهوشیوهزندگی
پرسش از ساکنین
در این بخش برای آشنایی و فهم بهتر تاثیر متقابل سازمان فضایی خانه و شیوه زندگی ساکنان، تلاش شد از نحوه زندگی ساکنان و ارتباط آنها با خانه ومحل سکونت اطلاعاتی کسب شود. اطلاعاتی که نگارنده را یاری می دهد تا آموختن از درس های خانه های تاریخی تنها به کتاب ها و نقشه ها و عکس ها و بررسی های آکادمیک خلاصه نشود و نوع زندگی و ارتباط فعالیت ها و رفتارهای ساکنان در هر فضای معماری نیز که در طراحی خانه بسیار مهم است، لحاظ شود. به این منظور دو گروه از ساکنان خانه ها انتخاب شدند، یک گروه ساکنان خانه های تاریخی اصفهان و گروه دیگر ساکنان خانه های معاصر، به دلیل اینکه مخاطبان طراحی اینپروژه قشر متوسط و رو به بالای جامعه از لحاظ اقتصادی و تمکن مالی می باشند، گرو ه های پاسخ دهنده به سوالات نیز از همین قشر انتخاب شده اند. سوال های مطرح شده گزیده ای از سوال های فراوانی است که در ذهن نگارنده هنگام حضور و مطالعه اولیه خانه های تاریخی در طی چند سال آشنایی با آن ها صورت گرفته و سعی شده سوالاتی از بین آنها گزینش شود که نگارنده را در طراحی و مخصوصا معماری داخلی فضا یاری نماید. برای تهیه سوالات مناسب از روشی که در کتاب ” انسان شناسی فرهنگی” ارائه شده است، استفاده گردیده.روشی که در این منبع پیشنهاد می شود، ابتدا شنیدن و برداشت صحبت های کلی ساکنان، اعم از صحبت راجع به خانه، سازمان فضایی آن، خاطرات، فعالیت ها و… سپس چندین بار گوش دادن به آنها و پالایش نمودن آنها و انتخاب سوال های تخصصی از بین آنها و اضافه نمودن سوال های مهم مربوط به پروژه و پرسیدن دوباره از ساکنان می باشد. روشی که در این منبع توصیه می شود روش تشریحی و نه تستی می باشد. ضمن استفاده از منبع ذکر شده، نحوه پرسشگری در کتاب ” خانه، فرهنگ، طبیعت”که حاوی دیدگاه ها، گرایش ها و علایق معمارانه نگارنده در مورد ارتباط خانه و شیوه های زندگی است، بسیار آموزنده بود، به گونه ای که پرسش ها در گروه های مشخص و ویژه قرارگرفته اند یعنی تحت یک موضوع چندین سوال پرسش شده است و از پاسخ های عامیانه افراد برداشت های معماری و تخصصی انجام پذیرفته است.
در ادامه به شرح و بیان سوالات و پاسخ های پرسش شوندگان می پردازیم
گفتار اول: پرسش از ساکنین خانه های تاریخی
از انواع فضاهای خانه کدامیک برای شما عزیز تر بود، آنرا بهتر به یاد می آورید، زمان بیشتری در آن می گذراندید، خاطرات بیشتری در آن دارید؟
هنگام نیاز به آرامش و سکوت و خلوت، کدام فضای خانه را انتخاب می کردید؟
فضایی از خانه بود که از آن بدتان بیاید و از حضور در آن اجتناب کنید؟
معمولا برای چه کارهایی همه افراد خانواده دورهم جمع می شدند، درکدام فضاها؟ چگونه؟
پرسش مربوط به فضاهای باز
امکان انجام چه فعالیت هایی درون حیاط خانه بود؟
طاقچه های بالایی بدنه های حیاط به چه کار می آمدند؟
آیا از بام خانه استفاده می کردید؟خاطره ای از حضور و یا انجام فعالیت در بام خانه دارید؟
سکوهای حیاط برای چه استفاده می شدند؟
آیا از حوض حیاط تصویری به غیر از زیبایی بخشی به حیاط و استفاده از آب آن در ذهن دارید؟
پرسشمربوطبهفضاهایپوشیده
در ایوان ها معمولا چه فعالیت هایی می کردید؟ چه زمان هایی بیشتر در ایوان بودید؟
در هشتی خانه چه کارهایی انجام می شد؟ آیا فقط برای انتظار میهمان بود؟
کریاس یعنی چه؟ به چه کار می آید؟
حوضخانه در خانه خود یا اقوام داشتید؟ چه زمان هایی به آن می رفتید؟ برای چه فعالیتی؟ آیا ویژگی متفاوتی با سایر فضاهای خانه داشت که برای شما جذاب باشد؟
پرسشمربوطبهفضاهایپوشیده
در کدام اتاق ها بیشتر حضور داشتید؟ در هرکدام چه فعالیتی می کردید؟
گوشوارها معمولا به چه دلیل استفاده می شدند؟
چه اشیاء و وسایل و مبلمانی داخل اتاق بود؟
کمد ها و دکورها چگونه بودند؟ لباس ها و وسایلتان را کجا می گذاشتید؟
آیا شده بود هوای خانه خیلی گرم یا خیلی سرد شود؟ نور چطور؟ شده بود آرزو کنید خانه روشن تر یا تاریک تر باشد؟
ارسی ها چگونه بودند؟ تمیز کردن اینهمه چوب چگونه صورت می گرفت؟ باز و بسته کردنشان چطور؟
خانه در شب چگونه بود؟ چگونه اتاق ها و حیاط را روشن می کردید؟
در آخر اگر بخواهید با یک صفت و یک رنگ خانه قدیمی تان را توصیف کنید، آن صفت و آن رنگ کدامند؟
پاسخ ها
سوالات 1تا 4 سوالاتی هستند که دیدگاه کلی ساکنان نسبت به خانه را نشان می دهند، و از این راه حال و هوای غالب بر خانه تقریبا آشکار می شود.
در پاسخ به پرسش اول تقریبا همه مخاطبان بدون تردید پاسخ داده اند: همه فضاها خوب بود، در همه آنها خاطره داریم و هیچ فضایی در ذهن پرسش شوندگان ارجح بر فضای دیگری نیست. تعدادی هم حیاط را نام برده اند و تعداد کمی هم تالار و شاه نشین که تزئینات و تجملات بیشتری نسبت به سایر جاها دارد و به دلیل اینکه در میهمانی ها استفاده می شده خاطرات خوبی دارند.
در پاسخ پرسش دوم نیمی از پرسش شوندگان پاسخ داده اند: همه جای خانه آرامش داشت و گروهی پاسخ داده اند: بهترین جا برای آرامش حیاط و مهتابی بود و تعداد کمی هم از حوضخانه و گودال باغچه نام برده اند.تعدادکمیهمپاسخدادهاند. گوشوارهایکنارتالاربسیارخلوتوآرامبود. درکلتعدادیکههمهفضاهایخانهرامملوازآرامشمعرفیکردهاندبیشترازسایرگروههامیباشند .
درپاسخبهسوالسوم،بیشترپرسششوندگانسرویسبهداشتیرانامناسبمعرفیمیکنند. همازلحاظمکانقرارگیریوهمازلحاظنوروتهویه. گروهیهمزیرزمینرابهدلیلتاریکیوخاطراتتلختنبیهکودکیدراینفضا،فضایترسناکیمعرفیمیکنند. البتهیکیازپرسششوندگانکهاکنونمینیاتوریستاستمیگویددرکودکیاززیرزمینمیترسیدم،همهاشباحواجنهرادرکنجهایآنیتصورمیکردموازرفتنبهآناکراهداشتمولیدرنوجوانیوجوانیطاقکاربندیشدهومتنوعآنبرایمبسیارجالببودتاآنجاکهساعتهایطولانیدرآنجامینشستموبهترکیبهندسیسقفدقتمیکردم .
درپاسخبهسوالچهارم،معلوممیشودکهکرسینقشبسیاربسزاییدرگردهمآوردنافرادخانوادهداشتهاست،چنانکهدرزمستانبیشترفعالیتحولآنصورتمیگرفته (مانندغذاخوردن،خوابیدن،گفتگوکردن) .
کرسیمعمولاًدراتاقپنجدرییاسهدری (اگرازوسعتمناسبیبرخورداربود) قرارمیگرفته. سایرپاسخهابهغذاخوردن،کمککردنبرایتهیهمقدماتغذا،درسهدریوپنجدرییا درحیاط،شاهنامهخوانیدرشبها،مراسمآبدوغخورانتابستانهاوشنیدنقصههایپدربزرگدربعدازظهرگرمتابستاندرایوان،خوابیدندرمهتابیوتماشایستارگاناشارهدارد .
یکیازپرسششوندگاننیزچنینپاسخدادهاست .
ماتقریباًهمیشهکنار همبودیمواینجورینبودکههرکدامازافرادخانوادهازبقیهجداباشدویافضاییخیلیجداداشتهباشد. مگرحاجآقا (پدربزرگخانواده) کهبرایمطالعهقرآنوکتابچندساعتازعصررادراتاقدودریکنارکهبهآناتاقکنجیمیگفتیمواتاقکوچکیبودمیگذراند. دربقیهمواقعتقریباًهمهکنارهمبودیم .
سوالهای 5 تا 9 درموردفضاهایبازونحوهگسترشارتباطآنهاباسایرفضاهایخانهوزندهبودنوجانداشتنفضایبازبهواسطهاستفادهکاربرانمیباشد .
پاسخبهسوال 5: ازپاسخهاچنینبرمیآیدکهفعالیتهاییچونغذاخوردن،دورهمجمعشدن،بازیبچهها،دورهمجمعشدنهمسایگان،مراسم،جشنوعزادرحیاطهایوسیعانجاممیشده. درشبهایتابستانتختهاییکهکنارحیاطبودهمحلجمعشدنوشامخوردنبودهوگاهاینتختهارویحوضقرارمیگرفتهاستومراسمنذریپختن،جشنهاومیهمانیهاوحتیآیینهایعزادارینیزدرحیاطامکانپذیربودهاست .
پاسخ به سوال 6 : طاقچههایبالاییبراینگهداشتنوخشککردنهیزمودرشبهابرایقراردادنچراغهاینفتیوروشنکردنحیاطبودهاست .
پاسخ به سوال 7 : پاسختعدادیازپاسخدهندگانبراینپرسشخیربودهواذعانمیداشتندحیاطوفضاهایایوانومهتابیهاوسکوهاکافیبود،تعدادیهمپاسخدادنددرشبهایتابستانگاهیآنجاپشهبندمیزدندومیخوابیدندودرکودکیبرایارتباطباکودکانهمسایهبهدورازچشمپدرومادربهباممیرفتندوآنجابازیمیکردندچونبامهابههمراهداشتند .
پاسخ به سوال 8 :سکوهایحیاطمعمولاًبراینشستنوگپزدنوسبزیپاککردنو … خانمهایخانوادهباخانمهایهمسایهبودهودرزمانمراسمهامانندمحرمکهتعزیهدرحیاطخانهانجاممیشدهمحلنشستنوتماشابودهوبرایبازیکودکانهمدرحیاطمناسببودهاست .
پاسخ به سوال 9 :پرسششوندگانخاطراتیکهازحوضدارند چنیناست:
حوض گاهی محلآبتنیبچههادرتابستانبوده،درمراسمهایبزرگمیوههایزیادرادرآنمیشستند،برایآبیاریحیاطازآناستفادهمیکردند. فوارههاکهبازمیشدصدایآببسیارلذتبخشبوده،گاهیتختیبررویحوضمیزدهاندومکانیبراینشستنولذتبردنازطبیعتحیاطبودهاستوموردیکهبسیاربراینگارندهجالببودوتاکنوننشنیدهبود. فوارههایسنگیحوضسوراخهاییداشتندکهمیشددرآنهاعلمسایهبانپارچهایرامستقرکردواگرمراسمیدرحیاطبودکهنیازبهپوششحیاطبودباپارچههاییکهرویاینعَلَمهاقرارمیگرفتحیاطراپوششمیدادندودراصطلاحبهآنهاپوشمیگفتند .
– سوالهای 10 تا 13 مربوطبهفضاهایپوشیدهمیباشد،فضاهاییکهدرمعماریمعاصرتقریباًرنگباختهاند،دانستنجواباینپرسشهانگارندهرادرطراحیمناسباینفضاهادرترکیبفضاهایبازوبستهیاریمیدهد .
– پاسخ سوال 10 :درایوانتقریباًهمهکارهاییکهدراتاقهامیکردیممیشدانجامدهیماگرهواخوببود. حتیدرروزهایمعتدلازسالبیشتردرایوانبودیمتااتاقها،یکیازپاسخدهندگانمیگویدحتیمعلمخصوصیکهبرایآموزشکودکانخانهبهخانهمیآمدودرایوانمینشستندودختراندراتاقسمتراستایوانوپسراندراتاقسمتچپایوانمینشستندودرسرافرامیگرفتندویاپدربزرگکهازبزرگانشهربوددرشاهنشینپشتایوانمینشستومردمدرایوانجمعمیشدندومسائلومشکلاترامطرحمیکردندوایشانبهبررسیآنهامیپرداختند.
– پاسخ سوال 11 : هشتیخانهبرایانتظارموقتمیهمانبود،گاهبعضیازمیهمانهایبسیارغربیهدرهمانجاپذیراییمیشدندوسکوبراینشستنداشتحتیروزهایسردسالکهامکانبازیکردندرحیاطنبودهکودکانهمسایهوخانهدرهشتیورودیباهمبازیمیکردهاند .
– پاسخ سوال 12 : کریاسفضایجلویورودیاتاقهااستکهسقفداردوامکانمکثبهواردشوندهبهفضاهایبستهمیدهد. برایآمادگیبهحضوردرفضایبسته،کندنکفشهاوحتیگاهنشستنجلویاتاقاستفادهمیشدهازایوانچهبزرگتروازایوانکوچکتراست .
– پاسخ سوال 13 : حوضخانهبرایپناهروزهایگرمتابستانبودکهبسیارخنکبود،موادغذاییهمکهبایدخنکنگهداشتهشوندگاهدرآنجانگهداریمیشدند. درتابستانگاهمیهمانهانیزاگرکمبودنددرآنپذیراییمیشدند. جذابیتآنبهدلیلتنوعنسبتبهحیاطبودکهبااینکهحوضبودولیسقفهمداشت. تصویرنورسقفکهبرحوضمیافتاددرکودکیبرایساکنانبسیارجذاببودهودربزرگسالیآرامشوسکوتآنمحلمناسبیبرایخلوتبودهاست .
14 تا 19 فضایبسته
پاسخ سوال 14:معمولاًدراتاقهای 3 دریوپنجدریبودهاند،تالاربرایمیهمانهمیشهمرتبنگهداریمیشدهاست،همهفعالیتهادردودریها، 3 دریها،پنجدریهاامکانپذیربودهاستوپاسخدهندگانازانجامفعالیتخاصدرفضایخاصنامنبردهاند،بیشتراتاقهابههمراهداشتهاستودرهایآنهابههمبازمیشدهبهصورتیکهیکیازپرسششوندگانمیگویدهیچوقتحسنمیکردیمخانهدرجاییتماممیشودبرخلافامروزکهازابتدایبازکردندرخانهبهدرودیواربرمیخوریم .
پاسخ سوال 15: گوشوارهاکمتراستفادهمیشدند،اگرمیهمانیبودمردهادرتالاروخانمهادرگوشواربودندکهدیدهنشوندولیبتوانندفضاهاراببینند،گاهگوشوارهامحلخلوتپدرخانوادهبرایمطالعهنیزبودهاست .
پاسخ سوال 16: مبلمانزیادینبوده،مخدههابودکهدرتالارازجنسمرغوبترودراتاقهاازنوعمعمولیتربوده،نوعیچمدانازجنسفرشدستبافنیزبودهکهبابستهایچرمیبستهمیشدهودرآنرختخوابمیگذاشتهاندوبعدازبستهشدنشبیهمبلمیشدهوکرسیهمکهدرزمستانوسطاتاقبودهومیزوپتوولحافخاصخودراداشتهوسینیایدرزیرمیزقرارمیگرفتهکهیکمنقلپایه داررویآنقرارمی گرفتهوذغالوآتشدرآنقرارمیگرفته،کهالبتهاینبساطدرکلزمستانجمعنمیشدهاست .
پاسخ سوال 17: اتاقهاییپشتاتاقهای 3 دریو 2 دریبودکهبهآنهاپساتاقوپستومیگفتند،اتاقهایکوچکیکهمحلقرارگیریرختخوابهابودهاست. کمدهاهمدونوعبودهاند. دولابهاکهکمدهایدیواریبودهاندووسایلرادرآنقرارمیدادندوصندوقچههاکهشبیهچمدانبزرگاستودرآن، شبیهچمدانوساکبازوبستهمیشودولباسهارادرآنمیگذاشتهاند،صندوقچههادراتاقهایکوچکیپشتاتاقویاانتهایراهروهابهاسمصندوقخانهقرارمیگرفتهاست .
پاسخ سوال 18: تابستانتقریباًهواخوببودهولیزمستانبدونکرسیسرماآزاردهندهبودهاست .بهطوریکهپرسششوندگانگفتهاندنزدیکعیدکهاواخرزمستانبودوکرسیجمعمیشدنبودشاحساسمیشد،در مورد نور: نورهمهفضاهادرروزمناسببودهبهغیرازمطبخکهکمیتاریکبودهولیدرشبنورمصنوعیچراغنفتیهاکافینبودهاست .
پاسخ سوال 19: ارسیهاازعناصرجذابخانههایتاریخیهستندبهگونهایکهپرسششوندگانهمهازعلاقهزیادبهآنهاونوررنگیای کهبرکفودیوارهامیانداختهاندصحبتمیکنند،نظافتارسیهاوکلخانهبهعهدهمستخدمانکهدرآنزمانبهآن (دَده) میگفتهاندصورتمیگرفته،ارسیهارازیادبالاوپاییننمیکردهاندوبسیارسنگینبودهاندوتهویهاتاقازطریقدرگاههایکناریوبهسمتراهروهاصورتمیگرفته .
پاسخ سوال 20:خانهدرشببهوسیلهچراغهاینفتیکهدرسکوهاوطاقچههاقرارمیگرفتهروشنمیشده،پرسششوندگانازتصویرمهتاببرحوضآبوغرقشدندرآسمانشببهواسطهحضوردرمهتابیهاوایوانوباموتختهاییکهدرحیاطبودهاستیادکردهاند .
سوالآخربیشترجنبهاحساسیداردتابرداشتتخصصیمعماریولیدانستنجوابهایساکنینخالیازلطفنیست .
بیشترینپاسخها
صفات: دلباز–وسیع–دنج–آرام–امن–مرموز (یکمورد!)
رنگ :
رنگ: رنگارنگ–سبز- کرمیوقهوهایوآبی، متنیکیازپاسخدهندگاناینبود: همهرنگهایزندگی
گفتار دوم: پرسشازساکنانخانههایمعاصر
1- درکدامیکازفضاهایخانهبیشتراحساسآرامشوامنیتمیکنید؟
2- کدامیکازفضاهایخانهرابیشتردوستداریدوازآنراضیهستید؟
3- آیافضاهایخانهتنوعدارند؟
4- درکدامفضاهایخانهبهترمی توانیداستراحتکنید. اتاقهایخصوصیمناسبند؟
5- آیاتغییریدرفضایخانهانجامدادهاید؟
6- آیاوسعتفضاهامناسباست؟
7- بهنظرشمافضاییهستکهبایدبهفضاهایخانهاضافهشودواکنوندرطراحیخانهمدنظرقرارنگرفته؟
8- ارتباطخانهبافضایبازوحیاطچگونهاست؟دسترسیبهحیاطبهچهصورتامکانپذیراست؟
9- درهنگامبرگزاریمیهمانیهاومراسمخانهپاسخگویمناسبیهستیاخیر؟
10- ازتهویهوگرمایشوسرمایشخانهراضیهستید؟
11- آیااشیاءبافضاهاتناسبدارند؟
12- سقف،کف،دیوار،دروپنجرهفضاهامتفاوتاستیاخیر؟
13- ازکدامفضایخانهبدتانمیآید؟
14- اگربخواهیدصفتییارنگیبرایتوصیفخانههابهکارببرید؟
پاسخ سوال1: ترتیبپاسخهابراساسبیشترینپاسختاکمترین( در این بخش پس از بررسی پاسخ ها، برداشت کلی از بیشترین و شبیه ترین پاسخ ها به یک سوال جمع بندی و عنوان می شود.)
1- معمولاًدراتاقخواب،اگرسروصدایاتاقهایدیگربهآننرسد .
2- نشمینوجلویتلویزیوناگرسروصدایوسایلآشپزخانهنیاید .
3- حمام !
4- هیچکدامازفضاهایخانه
5- همهفضاهایخانهامنهستند .
پاسخ سوال2:
1-اتاقخوابخصوصیخودم
2- نشیمنکوچکخصوصیجداازنشیمناصلی
3-باغچههاحیاط (بسیارکمبودهاست 3 مورد !)
پاسخ سوال 3: ساکنانتنوعرادرتنوعمبلمانتعریفکردهاند !
پاسخ سوال 4: اگرسروصدانباشددراتاقخوابهامیشوداستراحتکردولیمعمولاًسروصدایسایرفضاهابهاتاقمیرسدحتیاگردربستهباشد .
پاسخ سوال 5: بیشترخانههااگردیوارآشپزخانهبستهبودهآنرابازکردهاندبهسمتنشیمنوناهارخوری، درچندموردهمفضایتراسبهاتاقاضافهشدهاستویادیواراتاقبرداشتهشدهوبانشیمنترکیبشدهاست. بهدلیلکمشدنجمعیتخانوادهومستقلشدنفرزندانونیازکمتربهتعداداتاقخصوصیبیشتر .
پاسخ سوال 6: معمولاًخانم هاازنیازبهفضایبزرگتردرآشپزخانهسخنگفتهاند. بیشترساکنانکمبودفضایانباررامطرحکردهاند. برخی هم عنوان کرده اند: اتاقهازیادکوچکنیستندولیگنجایشهمهوسایلیکهمیخواهیمدرآنهاقراربدهیمراندارند . کلفضایناهارخوریبامیزاشغالمیشود .
– پاسخ سوال 7: درپاسخاینسئوالبیشترپاسخدهندگانمشکلداشتندبهطوریکهتعریففضایجدیدبرایخانهبهجزفضاهایمحدودومرسومبرایشانبسیارعجیببودبعدازتوضیحاتبیشتروتقویتحسخلاقیتآنهاوآوردنمثالهاییازگذشتهبرخیازپاسخهابهشرحذیلاست .
1- اگرجاییباشدمثلسفرهخانههایسنتیکهرویتختمینشینندوغذامیخورندجالباست .
2- اتاقکارکهوسایلیمثلکامپیوتروپرینترومیزاتو … درآنقرارگیردخوباستچوناتاقخوابهابهاندازهکافیبرایاینوسایلکهمشترکهمهخانوادههستندجانداردضمناینکهخلوتخصوصیاتاقخوابراهممختلمیکند .
یکسوییتباامکاناتبهگونهایکهازخانهجداباشدولیباآنارتباطداشتهباشدخیلیوقتهابهکارمیآید. (توضیحاتبیشتر این مطلب در ادامه آمده است.)
اتاقهاوفضاهاینیمهمستقل
درطیجریانپژوهشوبررسیشیوهزندگیانسانعصرحاضرروشنشدکهمسائلجامعهشناسی،نحوهزندگی،طولانیشدنسالهایتحصیلی،مشکلاتمالیوسلیقههاوخواستهایگوناگونموجوددرجامعهباعثشدهکهتعدادزیادیازجمعیتجوانکشورتاسالهایزیادیباخانوادهزندگیکنندوتشکیلخانوادهجدیدندهند. (30 تا 40 سال)
تعدادزیادیازاینافرادباوجوداستقلالمالیوتواناییزندگیمجردیبهدلیلمشکلاتزندگیتنهاییازجداشدنازخانوادهخوددارینمودهاندوباپدرومادروسایرافرادخانوادهزندگیمیکنند،درصورتیکهباتوجهبهشرایطسنیوویژگیهایروحیونیازارتباطاتباهمکارانودوستان، نیازبهاستقلالمادیومعنویازوالدیندارندکهاستقلالفضاییومکانیپیشزمینهپاسخبهچنیننیازیاست. کاربرانیکهدراینگروهقرارمیگیرندبهچنددستهکوچکترقابلتقسیمبندیهستند .
– جوانانیکهتواناییمالیمستقلشدندارندولیبهدلیلارتباطاتعاطفیواحترامبهوالدینچنینکاریخودداریمیکنند .
– جوانانیکهازلحاظدرآمدوتواناییمالیامکانداشتنمسکنجداگانهندارند .
ولیهردوگروهبهصورتواضحوروشنبهداشتنفضاییمستقلباتوجهبهتواناییهاوسنشان (30 تا 40) ابرازنیازمیکردند،تاآنجاییکهدربعضیمواردمشاهدهشد،اگرامکانتبدیلزیرزمینبهسوییتویااستفادهبعضیواحدهایکوچکمجتمعبهمنظورزندگیمستقلمجردیبرایاینافرادوجود داشته است از آن بهره برده اند.
افرادگروهاولدرصورتامکانوتوانایی، برایبرقراریارتباطباخانوادهوهمامکاناستقلالفضاییراهحلهاییچوناستفادهوتبدیلزیرزمینبهسوییتویااجارهیاخریدیکیازواحدهایکوچکمجتمعکهوالدیننیزدرآنسکونتدارند،پیداکردهاندوافرادگروهدومنیزبرایحلمشکلاتاقتصادیازروشهاییچونتبدیلدفترکاربهمحلسکونتویامطبویا … . پیداکردنهماتاقیبهمنظورتقسیممسائلمالیوحتیزندگیدرپانسیونها (درهمانشهریکهپدرومادرزندگیمیکنند) رویآوردهاند. ازآنجاکهبهدلیلشیوهزندگیومسائلزندگیامروزمخاطباناینگروهتعدادکمینیستندطراحیفضاییدرونخانهکهدرعینداشتناستقلالهایفضاییارتباطباوالدینرانیزفراهمکند،بهصورتمناسبمطلوببهنظرمیرسد .
4- در ادامه درخواست مردم برای فضاهای جدید، مطالب ذیل نیز عنوان شده است : آشپزخانهاگربهیکحیاطکوچکوباغچهراهداشتهباشدخوباستمیشودازمحصولاتآنباغچهکوچکدرپختغذااستفادهکردهمانطورکهکهدرتلویزیونآموزشمیدهند! ودلآدمهمنمیگیردهنگامآمادهکردنغذاوانجامکارهایآشپزخانه .
البتهجوابهایدیگریهممطرحشدندکهکمتربهاضافهکردنفضایجدیداشارهداشتند .
مانند (اگربشودیکجاییباشدکهدوستانمبیایندمثلگیمنتدراتاقباهمبازیکنیمویاجاییمثلکتابخانهکهباهمکارانودوستانمبتوانیمجمعشویموپروژههاودرسهایمانراانجامدهیمو …) کههمهاینهانیازبهبسطفضاییاتاقهارانشانمیدهدبهگونهایکهبشوداتاقهاازحالتخصوصیدرآمدهو قابلیت تبدیل به فضای نیمه خصوصی، نیمه عمومی را داشته باشد ونهایجادفضایجدیددرخانه .
پاسخ سوال 8 :
1- بهوسیلهپنجرههاییکهبهحیاطبازمیشوندباحیاطارتباطداریم (ارتباطبصری)
2- ازدراصلیکهواردمیشویمازحیاطمیگذریموبهخانهمیرسیم (عبور)
3- اگرپارکینگجانداشتهباشدیامیهمانیداشتهباشیمماشینرادرحیاطپارکمیکنیم .
درمیانپاسخهایکیازپاسخهاجالبوالبتهتکاندهندهنیزبود «اتاقمنبهآسمانهیچگونهدسترسیندارد! بهیادآنسخنلوییکانمیآیم: «منباورندارمفضاییکهتنهابهگونهایساختگیروشنشودارزشآنراداشتهباشدکهبهآناتاقبگوییم»
پاسخ سوال 9: بهدلیلاینکهمخاطبانهمانگونهکهشرحآنرفتازقشربالایجامعههستندوسعتخانههابیشاز 150 مترمربعوتقریباًبالامیباشدبهایندلیلبیشترپاسخدهندگانبهاینسوالجوابمثبتدادهاندوالبتهتعدادیهمعنوانکردهاندکهبههنگاممیهمانیهایشلوغنیازدارندتعدادیازمبلمانخانهراجمعکردهتافضابزرگترشود .
پاسخ سوال 10: اگربرقوگازقطعشودخیر
– پاسخ سوال 11: پرسششوندگانکمیبامفهومتناسباشیاوفضامشکلداشتندپسازتوضیحاتیاینپاسخهاگرفتهشد:
– اگربعضیازمبلهاکوچکترباشندبهتراست .
– برایعبورازبعضیفضاهابهمبلومیزمیخوریم .
– بعضیازاشیااگرهمنباشندهیچاشکالینداردمثلگلدانهایبزرگگلهایمصنوعیویاآباژورهایبلندوجاگیر .
--------------------------------------------------- نکته مهم : هنگام انتقال متون از فایل ورد به داخل سایت بعضی از فرمول ها و اشکال (تصاویر) درج نمی شود یا به هم ریخته می شود یا به صورت کد نمایش داده می شود ولی در سایت می توانید فایل اصلی را با فرمت ورد به صورت کاملا خوانا خریداری کنید: سایت مرجع پایان نامه ها (خرید و دانلود با امکان دانلود رایگان نمونه ها) : elmyar.net --------------------------------------------------- – کمدهایاتاقهاکمهستند .
– بعضیازوسایلجا و مکان مشخصیندارندودرگوشهوکناراتاقهاجامیگیرندمثلجاروبرقیوبخارشووجاروشارژیو …
– پاسخ سوال 12: تفاوتیندارند. فقطدرهایسرویسبهداشتیودراصلیودرهایاتاقهاازنظراندازهمتفاوتند. سقفپذیراییهمگاهباسقفکاذبونورپردازیمصنوعیتزیینشدهاست .
– پاسخ سوال 13: تقریباًهمهساکنانبهدلیلخاطراتواحساستعلقخاطرکهبهخانهدارندازهیچکدامازفضاهایخانهبدشاننمیآیدولیفضاهاییکهکمتردوستدارندبهترتیبمواردذیلاست